Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos de Antonio Puertas "Beldoña"

: Escrito por Beldoña Beldoña; Categoría: Cultura Cultura; Created: 27 Novembro 2008 27 Novembro 2008

4.8181818181818 1 1 1 1 1 Rating 4.82 (55 Votes)

Unha vez publicada a súa Antoloxía Poética, camarinas.eu procede a editar a colección dos cinco mellores relatos breves publicados polo noso usuario Antonio Puertas (Beldoña) no Libro de Visitas da web máis vista con diferencia da Costa da Morte. Si os contos de Juan Camariñán, ca súa mezcla de humor amargo, pesimismo e brutalidade recordan a Antón Chéjov, os de Antonio pola súa rememoranza dos tempos idos, das vellas costumes e tradicións, parecen acercarse máis a Iván Bunin, o primer Premio Nobel da Literatura rusa, que dende o seu exilio francés escribía sobre os vellos tempos da Rusia dos terratenientes vidos a menos, da nobleza rural que se extinguía, unhas épocas sepultadas pola historia, unhas épocas que non volverían. Xusto como as dos relatos de Antonio Beldoña.

Introducción

Cando aljén che daba muito a lata e hinchábanche muito ós fusiños, despáchabalo con vento fresco soltándolle unha morea de "insultos", como,por exemplo: Vaite de aquí cajón, que eres un prijeseiro e un afamado, mala sentella che parta, ...vaite, que si non, vouche a dar un sapataso.." E, alá se iba ese “afamado”, remoendo palabras sin sentido e fumeando a súa testa, como un barco de jas.
Na linjua de Cervantes "afamado", tén un significado totalmente distinto o que se lle otorja en Camariñas. Como, na miña infansia na escola, sólo che ensinaban ó castelán, en contradisión ca maioria da xente que se expresaba en jallejo, daquél “totum revolutum” surxío unha lenjuaje especial típica e melodiosa, que sona ós oídos “quasi tuba”. Presisamente nela quero expresarme. Unha mescolansa de fariña branca da Castilla con millo da Ajra de Orellas, enjordada ca miña particular lebadura, que o final, todos comen e lles justa. Espero.

Xaviña

Xaviña

Eramos onse os que arrastrábamos uns pés fumeantes e impregnados de terra dunha leira de patacas que, improvisando un campo de fútbol de mediados dos anos 50, enfrentaba a dous contrincantes e veciños como eramos o CF Xaviña e o FC Camariñas.

Ajotados, a duras penas, subiamos a costa empedrada da iglesia de Santa María nun día de calor sofocante onde os jaiteiros non paraban de tocar muiñeiras, como querendo darnos ánimo, ou tal ves como reíndose de nós, sabedores dás camiñatas a pé e do esforzó titánico desenvolvido.

O partido habia rematado, sin un resultado claro, con un arbitro acojonado polos berros dos acalorados lujareños durante toda a contienda, e é que o viño e a caña da festa de Santa Ana habían condisionado a sua autoridá tomando confusas desisións, que puxéron a balansa do partido patas arriba, cambiando constantemente pa un lado ou pa outro o marcador, asejún se iban desemvolvendo os acontesementos.

O honor e a honra das nosas camisetas, einda que variado e sin color definido, non podían estar condisionados polo noso cansansio, nin pola adversidá dos elementos. Tampouco podiamos defraudar a os poucos acompañantes que levabamos connosco nin, sobre todo, a un pueblo enteiro que estaba pendente do resultado final.

O cheiro do noso sudor e a fatija, pouco podía importar, si sopesábamos o que estabamos a representar…

Alá pola revolta dá Paxariña, vemos a nosa salvación: O coche de Pombo, lento pero “sejuro” camiñaba cara nós e o seu color negro confundíase có de un fantasma envolto no seu propio fume e a polvoreda espallada do seu andar costarriba. Os nosos pés cansados, de súbito, se alixeiraron e emprenderon unha atolondrada carreira, atallando polo medio dás leiras ata chegar a altura da que é hoxe a Casa Sara, consejindo algún de nos, coljárnos en marcha da escaleira datrás que levaba recollida, sin forsas pá jabeala. Así ajuantamos o traquetéo dó viaxe, hasta que un jolpe seco dun vache ná costa Das Carballas, mandóunos a rolos, deixándonos sin alento e “ de cúbito supino”.

En medio da estrada, sangrando polas rodillas e polas mans sin forsa para levantarnos, e ca lenjua seca como a merda que levabamos ensima. Despois de un bó cacho nesa penosa situasión, pasóu por xunta de nós un matrimonio vello, a ós que lles imploramos un pouco de ajua, e,como non tiñan, déronnos un polvorón… (iso fui pá rematarnos pero con boa intensión).

Pasadas todas estas penurias que recordo, e outras que non quero recordar, chejámos a casa, comemos, e recobrando novas forsas, voltamos de novo a Xaviña (naturalmente andando). Bailamos e escoitamos aquélas presiosas cansións que desian: ”Alobanta los ogos Moguer española y mira que tienes enrriba de ti…”

¡Qué tempos… qué costumbres…!

E lojo, os de ajora, abóndalles medio tempo de partido, pa se cansar.

Antonio

Catro horas

Catro horas pa pensalo

Estaba construíndose o muelle do Curbeiro e a rampa da dereita que mira cara o Campo, apenas levaba posto unha hilada estreita de pedras laterais, que servían de base po seu relleno posterior.

Pola tardiña, un jrupo de catro ou sinco rapases, estabamos pescando con liñas de cordel rematadas cunha cuarta de tansa, comprada na casa de Moncho de Bautista e os nosos sestos, estaban cheos de panchos, xurelos, fanecas, marajotas...

A consentrasión era tal, que unicamente tiñamos os ollos e os sentidos postos no mar e nos peixes que estaban a picar, nunha posisión que máis paresía que estabamos resando devotamente e en silensio.

A correntada sorteaba fácilmente a única barreira de protesión que había no porto e aquél Espijón feito cás pedras dó antijuo Castillo, era un xojete, que a forsa do mar burlaba fácilmente ó seu antoxo e que pouco a pouco, iba derruíndo, como o fasía cos reinos que os rapases construiamos na praia .

Aquelas aguas turbias arrastraban consijo moreas de residuos naturais desprendidos do fondo que servían de alimento a toda clase de peixes.

Un dos crios pá desenjanchar unha enorme marajota levóuna coljada na liña pa ensima do Curbeiro e de sejido, baixou correndo pá sejir pescando. O pasar rosóume lixeiramente e alá me fun de fusiños directo pa auja.

Ajarrotado polo peso de roupa empapada e polos sapatóns resien estrenados que me fixera a consiensia o meu vesiño Modesto dó sapateiro, meus esforsos para manterme a flote eran inútiles e, pouco a pouco, vinme sumerxido e sin alento no medio daquélas turbulentas aujas.

Os amijos que alí estaban empesaron a correr asuntados pas súas casas.

O Curbeiro, como todo o pueblo, estaba as escuras, e as farolas “brillaban” pola sua ausencia. O sol fasía xa bo cacho que se había posto e os nubarróns do Outono ennejresian ainda máis, si cabe, aquéla tarde camariñana.

Douse a casualidá que a esas horas chejaban a terra Pepe Pardiñas e O Madrileño, que rejresaban de pescar, e, vendo chorar a unha rapasa, prejuntóulle Pepe: ¿Qué che pasa Dorita, por qué choras?..."E que caío Toñito ó mar e afojóu..". Non fixo falta máis nada, sacándose as jrandes botas e o impermeable que levaba posto, o meu salvador -que en jloria esté -, sin pensálo, lansóuse ó mar, buscándome polo fondo ás apalpadas, e dando conmijo, arrastróume pá terra firme, luchando enconadamente contra aquéla marejada que nos envolvía inexorablemente os dous, levándonos mar adentro.

Eu non respondía a ninjuha técnica de rehabilitasión, nin había en mín sinal aljunha de vida. O meu corpo estaba frío e blanco, e os ollos rebirados miraban pa ninjures como fan os afojados. Naquéles intres eu era un déles.

Leváronme pá miña casa e metéronme na cama, chorándo todos sin consuelo e así, permanesín CATRO HORAS no outro mundo.

Ese interín, pa mín non fui nada, xa que a miña actividad serebral latente no máis recóndito do meu serebro, formou unha nube espesa de infinitos cores, nunca jamás vistos antes, que fasían do Arco da Vella unha pobre caricatura en comparansa con aquéla divina visión, despertando en mín unha plasidés tal, que o meu subconsciente sometéume a unha disiuntiva de quedarme así pá sempre ou voltar novamente o mundo dós vivos.

Sertamente, nunca xamás había experimentado nada ijual ,e era tal a felisidá que me invadía, que non me importaba nada en absoluto, permanecer pá sempre no máis alá.

O torbellino formado por aquélas nubes blancas, desprendían unha espesie de eco impersectible, imitando unha leixana troboada que a miña mente dormente, concretisóu nunha frase: “TES CATRO HORAS PA PENSALO, OU TE QUEDAS OU VOLVES COS TEUS”.

E, o que para mín, fui unha desisión inmediata e unha resposta nún plis-plás, esas CATRO HORAS, foron unha anjustiosa e interminable espera pa todos aquéles que me rodeaban.

A eternidá non tiña tempo nin medida, e, por iso, como sempre está ahí, desidín volver e disfrutar das miñas cousas e da miña xente, que tamén eran experiensias novas para min.

¡Que a Eternidá espere, que xa terá o seu momento!. Respondín.

Antonio

O bautiso jitano

O bautiso jitano

Baixaba eu polo monte da Regeira, cós bolsillos chéos de boliños do mar, ben feitos e redondiños, que usaba como munisión do tirabálas, e con Tuno, o meu inseparable e añorado can de coñexos, cando vexo acampada unha caravana de xitanos, que de ves encando, aparesian polo pueblo, e,de ijual modo, desaparesian, sin deixar rastro, e, sin que nadie se percatara déles, a non ser por aljún que outro comentario o respeto por parte da xente do pueblo,o u porque, casualmente, sempre faltaban cousas ás xentes, coisidindo ca sua instancia; polo demáis, a vida segía coma sempre, sin maiores novas de qué falar.

Non era ninjún acontesimiento novo, sin embarjo chamóume muito a atensión de que estivesen congrejados e apilados en silensio, máxime conosendo a sua forma de ser alegre e dicharachera. Aserqueime sigilosamente hasta ajacharme detrás dunha silveira a poucos metros dós calés, cando observo que o mais vello déles,a jarrando un neno de poucos meses completamente espido e berrando de medo, introdusío de cheo naquélas frias aujas do mes do Nadal, e con ese falar solemne e típico jitano, dise: " YO TE BAUTIZO EN ESTE RIGUERO PÁ QUE SEAS LADRON Y LIGERO "...¡Qué pasada!, acababa de de asistir a un bautiso dun novo membro daquéla peregrina familia ...

A verdá e que o vello tiña rasón, porque naquéles tempos de fame,p á poder sobrevivir, tiñas que “roubar” e ser lixeiro: uns saquiños de patacas, unhans jaliñas despistadas do jaliñeiro, un porquiño soterrado resientemente (as malas lenjuas desian que aquélas xentes, uns días antes, metíanlle o animal un alambre polo cú, e naturalmente morría, einda que désto non hai probas…). O de “lixeiro”, entendese perfectamente ese deseo do patriarca, consajrado naquél rigeiro bautismal do noso pueblo.

Desaparesian sin ruido e sigilosamente como hoxe en día o fan os iates que nos visitan no vran, e hasta a próxima ves.

Pensando, pronto asimilei esta escena con outras similares que tiñan lujar nó noso día a día. Recordo que meu querido pai solía comprar jran cantidá de piñas que jardaba núnha caseta próxima a nosa casa, e nunha ocasión un dos piñeiros mui simpático e lixeiro contando, comensóu a sua conta particular, preparando de antemán a situasión con chistes mui jrasiosos e enfilando os seus contos có inisio dás suas sinjulares matemáticas… ( Un sento eran vintesinco máns de catro) e comensaba: "o que dise unha, dise duas, dise tres, dise catro, dise sinco, dise seis, dise sete, dise uito, dise nove e ...VINTE, vinteún, vintedous, vintetrés, vintecatro e vintesinco - UN SENTO-. Outra ves, ... e outra, .. e outra.. Rápido como unha sentella.

¡Para, para, para ! Contestóu meu pai vendo que a pila non enjordaba o que debería. "Tí seica me queres amolar". Vaite daquí lambón, prejiseiro. E o “delincuente” saía correndo, mandesíndo a súa mala sorte.

Por iso, que estas anécdotas, non só pasaban cós xitanos, si non que eran frecuentes en todolos ambientes sosiais dá época e sin élas a vida non tiña jrasia nin a xente podería sobrevivir (sin TV, sin lús…sin nada…).

Claro que enchían os contos. Había aljúns que tiñan que ajarrarse a barrija pa non estoupar ca risa.

Antonio Puertas

O Milajro da Xesteira

O Milajro da Xesteira

Era muy raro atopar a aljén que, naquéles tempos, non levase unha estampiña da Virxen de Fátima no bolsillo; iso era o máis normal do mundo. Había outros, uns poucos, que tiñan unha máis elaborada e convinsente: Mirábala fijamente durante un bó cacho, lojo levantabas ós ollos o seo, e alí estaba a Nosa Señora, implorando penitencia polos pecadores, que eramos muitos. O fin do mundo estaba a volta da esquina.

Os contos sobre ós "aparesidos" e a Santa Compaña, fasian repenicar as almohadas das palilleiras o compás dós dentes, que castañeaban de medo.

Os rapases, nas nuites de inverno, o salir do rezo do Santo Rosario, ajochados entre o millo, ensendian velas nás calaberas que fasian con calabasas que roubaban ós de Buría, e ás beatas, alixeiraban o paso ó pasar po-lo sementerio, eínda sabendo que eran nenos os que alí estaban. A cousa non era pa bromear, anque aljúns osados, se atreveran a repartir unha caixa de fijos dentro do Campo Santo...

Así, nése ambiente tráxico e de terror colectivo, se desenvolvía unha época pasada do nóso querido pueblo.

Estabamos un día, xojando na horta de Pardiñas, os catro compañeiros inseparables: Alejandriño, Toño Ballester, Paco de Roque e máis eu, cando unha dás tias de Toño díxonos que foramos a Xesteira por un carretillo de piñas e de brúme, que era o máis valioso pa faser a comida e sin máis, alá fomos, enredando pólo camiño, coma rapases que eramos. Enchémo-la carreta e dispoñiamos a voltar, cando un de nós, vío un ser extrano, con vestido estrafalario ná copa dun pino, un pouco lonxe pá que poideramos distinguir ben o fenómeno, pero,algún de nos, dixo: ¡é San Antonio!. ¡Mimá, qué maneira de correr!. O carretillo saltóu polos aires, os nosos propios pes dábannos patadas no cu e os brincos que fasiamos, imitaban ós dos saltamontes de Brañas Verdes....

¡ Non pode ser ! arjumentaba a xente maior que nos prejuntaba sobre o tema, pero por si acaso había que comprobálo "in situ".

Un jrupo de persóas "sesudas" nos acompañou ó mismo lugar dás "aparisións", e chejando, vemos, creo recordar, o Barbíñas, que xa levaba enchídos máis dúnha dusia de sacos...

Todo aclarado, cada un pá súa casa, pero eínda que, aljunha duda que outra, sije en pe.

Antonio Puertas

Virxen do Monte

Virxen do Monte

"Miña Virxiña do Monte,

que jardas un lote de contos,

contos dós que están vivos,

e, historias dós que están mortos,

járdame a mín este outro":

..."Mañán misa na Capilla do Monte ás dose en punto, pólas animas dos afojados na nosa costa e pólas intensions de tódolos mariñeiros e das suas familias", sentensiaba Don Ramón ó rematar o sermón dominical, dende enriba do púlpito,que daquéla, servía para aljo máis que para adornar as iglesias, e desde lojo, as intensións non poderían ser mellores, emplicaba a todo o pueblo, e máis, si o desía un cura da Curia de Mondoñedo.

O que máis ou o que menos, arranchaba as suas cousas, e, o que podía, preparaba unha tortilliña de patacas de Lajo, con ovos de javiota do Vilán, que,einda que tiñan un “lixeiro” sabor a peixe, ós “entendidos”, desian que o justo era semellante o dás sardiñas frescas pescadas “no xeito”, por iso, nun pueblo coma Camariñas, era jloria divina.

Alá marchamos todos, como en excursión en jrupos baixo unha calor sofocante do vrán e escalamos a costa do Monte por un sendeiro estreito de aréa e pedras, en medio dunha selva de toxos bravos (menos mal que as mulleres einda non tiñan ás medias de plesiglás, que esas virían máis adiante…).

A Capilla estaba a rebosar. O cura vistese para a ocasión de cara o público,e depronto, cambia de semblante, e dime: "Toñito (que era o monajillo) vai correndo a Iglesia que ná sacristía olvidei o viño de misa, ¡corre,corre, que me matan!". A mín non me importaba moito eso de correr, pois estaba deljadiño coma un fío e más lixeiro que Lucero, o cán de lebres do Tubío, o que as mataba a paus, nás reboltas dos camiños, e ó mismo tempo, aprobeitaba a ocasión para empepinar un pouquiño daquél manjar celestial que sabía a jloria bendita.

Cando xa estaba chejando de volta a Capilla, despois de sudar todo o viño santo e toda a auja que bebera na fonte do rio do Prado, estábame ajuardando o pé do Monte unha muller, que me dí: de parte de Don Ramón que volvas, que tamén se olvidóu dás ostias ( con perdón), e así non pode misar, corre, corre, que a xente está mui nerviosa.

“Me cajo na puta leche!, asestei cabreado. Este, creo que fui o meu primer “xuramento” de rapás e a cousa non era pa menos.

A misa, o final, rematóu ás sinco da tarde e a pesares de que a puntualidá, non importaba muito naqueles tempos, os asistentes renejaban dó demo e pajaban o que non tiñan, por unha pisquiña daquéla tortilla de patacas con juevos de javiota, eínda que soupera a peixe fresco, ou a pódre, do vertedeiro da fábrica de Ajiar.

Antonio Puertas

Comentarios

+2 # RE: Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos — rubiasexy 28/11/2008 09:26

FAS MAJAS ANTONIO PERO AMIN JUSTAME MELLOR NA PAJINA NON SEI POR QUE JAJA SEFA E OS PEDROS

Denunciar ante o administrador

+2 # RE: Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos — rubiasexy 28/11/2008 09:27

PERDON QUISEN DE SIR NO LIBRO DE BISITAS SEFA E OS PEDRO

Denunciar ante o administrador

+2 # RE: Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos — mantida 28/11/2008 11:12

Como xa che dixen Antonio o bonito e que quedastes aquí para sejir contandonos contos e poesías e como dis ti a eternidad que espere que ainda eres muy novo.Sejiremosc he leendo e esperaremos a que nos contes novos contos e poesías.

Denunciar ante o administrador

+2 # RE: Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos — marbiel 28/11/2008 11:45

feisidades antonio polos poemas e as historias, pero fajo coma rubia justa me mas no libro,e unha opinion vale , chao e bikos de chocolate .

Denunciar ante o administrador

+2 # RE: Historias de Camariñas: unha coleccion de relatos — seran7989 30/11/2008 12:47

Confeso que a min justaronme todos os sinco,desde o dos futbolistas que estaban mas en forma que os que ahora cobran millonadas,pasa ndo polos pillos contapiñas ou poñemedos e como non o de Dorita que xunto con Pepe Pardiñas che salvou a vida.Sije contando inda que solo sea un de ves en cando

Denunciar ante o administrador

Recarregar listaxe de comentarios
Suscrición de novas RSS pra comentarios desta entrada.

Vostede non ten permisos para comentar nesta noticia.

JComments

Camariñas Noticias - Costa da Morte